مروری بر توکن‌های عجیب دیفای؛ حباب بزرگ!-قسمت اول

حوزه امور مالی غیرمتمرکز (decentralized finance)، یا به ‌اختصار دیفای (DeFi)، وارد مرحله‌ای شده است که می‌توان آن را «دیفایِ مرموز» خواند. ما حالا با پروژه‌هایی سروکار داریم که بررسی جزء‌به‌جزء آنها بسیار دشوار است. در مقیاس کلان، ارزش این توکن‌ها برای اکوسیستم در بهترین حالت «تردیدبرانگیز و نامشخص» است. جالب است بدانید حداقل ۲۰ درصد از جامعه این توکن‌ها که مردم امروز با اشتیاق در آنها سرمایه‌گذاری می‌کنند، با جوک و شوخی هدایت می‌شود. در این مطلب از «ارزدیجیتال»، با استفاده از مقاله‌ای از وب‌سایت کوین دسک، پروژه‌های عجیبی را بررسی می‌کنیم که از دنیای دیفای سربرآورده‌اند.

ویلیام موگایار (William Mougayar)، سرمایه‌گذار و نویسنده ارزهای دیجیتال، طی مصاحبه‌ای در مورد این دسته از کوین‌های عجیب که نتیجه شوخی‌های اینترنتی هستند و این روزها بلاک چین اتریوم را شلوغ کرده‌اند گفت:

همان «بازی تاج و تخت» است با اسمی متفاوت.

به عقیده موگایار، ایده و هدف بنیادین دیفای که کمک به افرادِ بی‌بهره از خدمات بانکی است، ایده درستی است. اما ارزش واقعی این حوزه به‌تدریج نمایان خواهد شد، این در حالیست که تغییرات در حوزه ارزهای دیجیتال خیلی سریع رخ می‌دهد و «کریپتو دوست ندارد منتظر بماند!» موگایار طی گفت‌وگویی اظهار داشت:

هرگاه پیش‌بینی‌های منطقی طی چند روز یا چند هفته قدیمی و بلااستفاده ‌شوند، اتفاقی غیرمنطقی در حال رخ‌دادن است.

دیفای به مجموعه‌ای از برنامه‌های کاربردی اشاره دارد که می‌توانند امور مالی مهمی مانند دریافت وام و معاملات مالی را به‌صورت غیرمتمرکز و بدون نیاز به واسطه انجام ‌دهند. به‌عبارت دیگر، دیفای یک پروژه نیست، بلکه یک اکوسیستم از صدها پروژه گوناگون است که همه آنها خدمات مالی غیرمتمرکز ارائه می‌دهند.

دیفای با دنباله‌روی از برخی ویژگی‌های دنیای امور مالی معمول که کارایی آنها برای ما اثبات‌شده بود، کار خود را آغاز کرد؛ ویژگی‌هایی مانند پس‌اندازکردن، قرض‌گرفتن و پوشش ریسک. تمام این موارد احتیاج به نقدینگی و جذب سرمایه از مردم داشت. بنابراین در حوزه دیفای، پروژه‌ای از پس پروژه دیگر به‌منظور جذب کاربران برای سهام‌گذاری دارایی‌های دیجیتال خود، خلاقیت‌های بسیار نوینی به کار می‌گرفتند.

این اتفاقات روشی جدید برای درآمدزایی، موسوم به کِشت سود (yield farming)، در دنیای ارزهای دیجیتال ایجاد کرد. سپس پلتفرم یرن فایننس (Yearn.Finance) پا به میدان گذاشت، قابلیت کنترل دارایی‌ها را برای کاربران فراهم کرد و با ارائه مشاور مالی رباتیکی (robo-adviser) که توسط قراردادهای هوشمند (smart contract) مدیریت می‌شود و مبرّا از خطای انسانی است، جای خود را بر فراز بسیاری از پروژه‌های Defi باز کرد.

این جرقه‌ای بود در انبار باروتِ تخیل افراد در این حوزه که در نهایت به جنون دیفای منجر شد. خیلی زود توکن‌های عجیب‌وغریب وارد میدان شدند. توکن‌های شگفت‌آوری که وقتی نام‌شان در کنار یکدیگر قرار می‌گیرد، بیشتر از اینکه شبیه یک اکوسیستم بلاک چینی باشند، ما را به یاد منوی رستوران‌ها می‌اندازند. چند مورد از این توکن‌ها عبارت‌اند از: یام (YAM)، اسپاگتی (Spaghetti)، تِندیز (Tendies) و سوشی (Sushi). یام به‌معنای سیب‌زمینی هندی و تندیز نوعی مرغ سوخاری است.

میم ‌کوین چیست؟

میم‌ کوین ‌(memecoin) یا جوک کوین ارز دیجیتالی است که از رواج یک شوخی اینترنتی آغاز می‌شود. درواقع، می‌توان گفت میم‌ کوین ایده‌ی طنزی است که تبدیل به یک ارز دیجیتال می‌شود و جالب اینجاست که بسیاری از میم ‌کوین‌ها ارزش بازار بالایی پیدا می‌کنند.

در این دیفایِ مرموز، مرز بین بازی و امور مالی خیلی سریع مبهم و نامشخص شد و البته مرز بین بانک‌داری و شرط‌بندی همیشه مبهم بوده است. مایا زهاوی (Maya Zehavi)، مشاور در زمینه بلاک چین و صاحب یکی از منطقی‌ترین حساب‌های توییتر ارزهای دیجیتال، طی مصاحبه‌ای گفت:

اگر قرار بود شوخی‌ها در بازار خُرده‌فروشی جایگاهی داشته باشند، این بازار نابود می‌شد؛ زیرا این یک بازیِ خرده‌فروشی نیست، مگر اینکه شما زودتر از همه در آن سرمایه‌گذاری کنید.

طبق گفته زهاوی، آنقدر کارمزدها بالاست که معاملاتی با ارزش کمتر از ۱۰,۰۰۰ دلار صرفه ندارند. به گفته زهاوی، سرمایه‌گذاران خُرد نباید وارد این بازار شوند.

هر روز یک میم ‌کوین جدید

تا مدت‌ها دیفای افتان‌وخیزان به پیش می‌رفت و بی‌سروصدا به ارزش خود می‌افزود. اما، در ژوییه سال جاری (تیر ماه) ورق برگشت. پلتفرم وام‌دهی کامپوند فایننس (Compound Finance) شروع به تمرکززدایی و توزیع یک توکن نظارتی (governance token) کرد که به کاربران اجازه می‌داد در مورد تغییرات کُد رأی بدهند. پس از آن بود که جنون دیفای آغاز شد.

جیسون چوی (Jason Choi)، مدیر ارشد تحقیقات در شرکت سرمایه‌گذاری ارزهای دیجیتال اسپارتان کپیتال (Spartan Capital)، در مصاحبه‌ای توضیح داد:

به نظر می‌رسد دو سیستم و بازار مجزا وجود دارند. بازاری پیش از ظهور توکن کامپ (COMP) [از پلتفرم کامپوند فایننس] و بازاری پس از آن. اکنون، نسبت به گذشته افراد تمایل بیشتری به ریسک‌کردن دارند و ما هر روز شاهد ظهور یک میم‌ کوین جدید هستیم.

روز ۱۹ اوت (۲۹ مرداد)، قبل از رشد شدید توکن‌های دیفای، جیسون سامنساتو (Jason Somensatto)، مشاور حقوقی در پروژه‌های دیفای، در رشته‌توییتی نوشت:

من کسی هستم که طی دو سال گذشته همیشه طرفدار سرسخت دیفای بوده‌ام و مایلم خود را یکی از اولین وکلای فعال در این حوزه بدانم؛ با این حال، برخی پروژه‌های جدید و محبوب دیفای مرا بسیار غافلگیر و شگفت‌زده می‌کنند. من طی هفته گذشته خیلی در این مورد فکر کرده‌ام و اکنون می‌خواهم نظرم را به اشتراک بگذارم. پروتکل‌های دیفایی که ارزش اقتصادی به این حوزه اضافه نمی‌کنند و فقط برای پیشبرد چرخه تأمین سود برای سفته‌بازها استفاده می‌شوند، احتمالاً در کوتاه‌مدت پیروز خواهند شد. ما باید با این حقیقت کنار بیاییم. آنها چیز زیادی در مورد آینده امور مالی به ما آموزش نمی‌دهند؛ اما امیدواریم به ما نشان دهند توکن‌هایی که برای حاکمیت (رأی‌دادن) کاربرد دارند چگونه می‌توانند اعضا را به مشارکت عملی در یک جامعه ارز دیجیتال تشویق کنند. سفته‌بازها به‌شکل فعال و به‌منظور کسب سود حداکثری، برای مشارکت در حاکمیت پروتکل‌ها با یکدیگر همکاری می‌کنند. در نتیجه، اکثر پروژه‌های موفق و مشهور دیفای در آینده نزدیک، ممکن است به آنچه ایجاد می‌کنند چندان مرتبط نباشند؛ اما می‌توانند آموزه‌های جالبی در خصوص ایجاد جوامع آینده در اختیار ما بگذارند، آموزه‌هایی در مورد چگونگی تشویق و ترغیب اعضا به مالکیت و حاکمیت یک دارایی عمومی.

رشته‌توییت جیسون سومنساتو

پروژه‌های جدید دیفای با کنارهم‌گذاشتن ویژگی‌های برجسته پروژه‌های دیگر ایجاد شده‌اند و اغلب آنها آمیزه‌ای از سه ترکیب اصلی حوزه دیفای هستند؛ ویژگی حاکمیتی (امکان رأی‌دادن در تغییرات شبکه) که توکن کامپوند استفاده شده بود، ساختار مشاور مالی رباتیک یرن فایننس و نهایتاً، سازوکار ری‌بِیس (rebasing mechanism) به‌کارگرفته‌شده توسط کوین امپلفورث (Ampleforth) که پیش از این به نام فرگمنتس (Fragments) شناخته می‌شد و به‌نوعی می‌توان آن را یک استیبل کوین (stablecoin) دانست. ری‌بِیس به فرایند تنظیم قیمت کوین به‌تناسب میزان عرضه و موجودی بازار گفته می‌شود.

نسل جدید دیفای، با ارائه انواع و اقسام سازوکارهای ابتکاریِ کسب سود، دائماً سرمایه‌گذاران را هیجان‌زده می‌کند، حداقل تا زمانی که فرد بتواند از این حوزه کسب درآمد داشته باشد.

ریکی لی (Ricky Li)، هم‌بنیان‌گذار پلتفرم معاملات توکن آلتونومی (Altonomy)، طی مصاحبه‌ای اظهار داشت:

بازی کِشت سود خالص زیاد طول نخواهد کشید. به نظر من، بالاخره به‌شکلی ناخوشایند پایان خواهد یافت. ما قبلاً شاهد چنین نمونه‌هایی بوده‌ایم.

ادامه دارد