توکن‌های غیرمثلی (NFT‌ها) ؛ جنون جدید بعد از دیفای؟

صنعت توکن‌های‌ غیرمثلی (Non-Fungible Tokens) یا به اختصار «NFT»، اخیراً توجه بسیاری را به خود جلب کرده‌ است. اما هدف و مقصد این صنعت کجاست؟ طی بخش اعظمی از سال ۲۰۲۰، امور مالی غیرمتمرکز (دیفای) در مرکز توجه افکار عمومی جامعه ارزهای دیجیتال بوده است. این امر، احتمال شروع فصل جدید آلت کوین‌ها را افزایش داده است و بسیاری بر این باورند که طی ۳ تا ۱۰ سال آینده، حوزه دیفای با پذیرش گسترده و عمومی روبرو خواهد شد. با این حال، حوزه‌های دیگری نیز در فضای ارزهای دیجیتال موردتوجه قرار گرفته‌اند.

یکی از برجسته‌ترین بخش‌های این صنعت که اخیراً به شهرت و محبوبیت قابل‌ملاحظه‌ای دست یافته است، بخش مربوط به توکن‌های غیرمثلی است. توکن غیرمثلی، نسخه توکنیزه‌شده یک دارایی دیجیتال یا غیردیجیتال است. در این مطلب از «ارزدیجیتال»، با استفاده از مقاله‌ای از وب‌سایت کوین‌تلگراف، به سراغ بررسی صنعت توکن‌های غیرمثلی و تأثیر آنها بر آینده دارایی‌های دیجیتال می‌رویم.

توکن‌های غیرمثلی کارکردی مشابه استیبل کوین‌ها دارند، اما به‌جای ارز فیات، نمایانگر دارایی‌های غیرمثلی، همچون آثار هنری، املاک و مستغلات یا کالاهای کلکسیونی هستند.

یک توکن غیرمثلی یا NFT، یک دارایی دیجیتال کمیاب و منحصربه‌فرد روی بلاک چین است. آیتم‌‌های بازی‌های کامپیوتری، اقلام کلکسیونی، آثار هنری دیجیتال، بلیط رویدادهای مختلف، نام‌ دامنه‌ها، یک خانه که به‌صورت توکن درآمده و … می‌توانند به‌عنوان توکن غیرمثلی در نظر گرفته شوند.

یکی از محبوب‌ترین کاربردهای توکن‌های غیرمثلی، استفاده در بازی‌های مجازی، همچون کریپتوکیتیز (CryptoKitties) و دیسِنترالند (Decentraland) است.

دیسنترالند، یک دنیای مجازی که در آن افراد می‌توانند زمین و دارایی‌های خود را داشته باشند و آنها را با پول واقعی معامله کنند

طی سال جاری میلادی، خصوصاً در طول ماه‌های اخیر، این نوع توکن‌ و پروژه‌های مرتبط با آن به‌طور پیوسته در حال افزایش و گسترش بوده است. طبق پلتفرم داده‌ NonFungible.com، در هفته اول ماه سپتامبر (۱۱ تا ۱۷ شهریور)، فروش توکن‌های غیرمثلی به حدود یک میلیون دلار رسید و طی هفته اول اکتبر (۱۰ تا ۱۶ مهر)، میزان معاملات توکن‌های غیرمثلی تا مرز ۲ میلیون دلار نیز پیش رفت.

با دنباله‌روی از دیفای، پروژه‌های دنیای توکن‌های غیرمثلی هم شروع به عرضه توکن‌های نظارتی (Governance token) خود کرده‌اند؛ اقدامی که می‌تواند به شهرت این صنعت کمک کند، همانند تأثیری که به‌لحاظ افزایش نقدینگی بر حوزه دیفای داشت. با استفاده از توکن‌های نظارتی افراد دارای توکن می‌توانند در تصمیمات اساسی پلتفرم با رأی‌دادن نقش داشته باشند. ایلیا آبوگف (Ilya Abugov)، مدیر پروژه در پلتفرم دی‌اپ‌ریدار (DappRadar)، طی مصاحبه‌ای اظهار داشت:

در حال حاضر، توکن‌های غیرمثلی هیاهوی زیادی به راه انداخته‌اند. تا حدی می‌توان آن را پیامد هیجان و جنون حوزه دیفای دانست. ما در دیفای شاهد بودیم که اگر روندی آغاز شود، در ادامه اثر گلوله برفی ایجاد می‌کند، یعنی به‌تدریج رشد می‌کند و بزرگتر می‌شود. در حوزه دیفای، ابتدا پلتفرم کامپاند عرضه توکن نظارتی خود را آغاز کرد که از جمله محرک‌های اصلی برای عرضه توکن نظارتی توسط سایر پروژه‌ها بود. اکنون در بازار توکن‌های غیرمثلی، رِیرِبِل (Rarible)، اولین پروژه‌ای است که توکن نظارتی خود را عرضه کرده است و سایر پروژه‌ها نیز ممکن است مشتاق به توزیع توکن‌های خود شده باشند.

توکن‌های غیرمثلی چگونه کار می‌کنند؟

در کنار اوج‌گرفتن فعالیت‌ها و شکوفایی پروژه‌های این حوزه، توکن‌های غیرمثلی با فروش‌های رکوردشکنی نیز همراه بوده‌اند، از جمله فروش ۱۳۰,۰۰۰ دلاری یک اثر هنری که کُد بیت کوین را به تصویر می‌کشید. این عوامل باعث ورود افراد مشهور به حوزه توکن‌های غیرمثلی شده‌ که توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. به‌عنوان مثال، پاریس هیلتون (Paris Hilton)، مدل و بازیگر آمریکایی، در ماه اوت (مرداد) نقاشی دیجیتالی یک گربه را به قیمت ۴۰ اتر به فروش رساند. در آن زمان، این میزان برابر با ۱۷,۰۰۰ دلار بود. اما، توکن‌های غیرمثلی دقیقاً چه هستند و چرا تا این اندازه جذابیت دارند؟

همان طور که پیش از این اشاره شد، توکن‌های غیرمثلی نمایانگر دارایی‌های غیرقابل‌تعویض هستند. در ظاهر، توکن‌های غیرمثلی شبیه به سایر توکن‌ها هستند. با این حال، این توکن‌ها برخلاف همتایان خود تقسیم‌ناپذیرند، به این معنی که ارسال کسری از یک توکن غیرمثلی، آن‌طور که برای ارزهای دیجیتالی همچون بیت کوین ممکن است، برای توکن‌های غیرمثلی میسر نیست. شما می‌توانید به‌عنوان مثال ۰.۰۰۱ بیت کوین ارسال کنید، اما توکن غیرمثلی فقط به‌صورت یک واحد کامل منتقل می‌شود. علاوه بر این، این توکن‌ها ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند که آنها را از سایر انواع توکن و حتی از یکدیگر متمایز می‌کند.

توکن‌های غیرمثلی را می‌توان به‌نمایندگی از دارایی‌‌های متنوعی استفاده کرد، از جمله کالاهای مجازی کلکسیونی، آیتم‌های بازی‌های ویدئویی، آثار هنری دیجیتال، بلیت رویدادهای مختلف، املاک و مستغلات و سایر دارایی‌های قابل‌معامله. این امر طیف وسیعی از امکانات را در اختیار دارایی‌های واقعی و دیجیتال قرار می‌دهد، از جمله نقل‌وانتقالات آسان و اثبات مالکیت. علاوه بر این، توکن‌های غیرمثلی می‌توانند به رفع بسیاری از مشکلات معمول صنایع مختلف کمک کنند. آبوگف اظهار داشت:

آثار هنری و کالاهای کلکسیونی آسان‌ترین موارد استفاده برای کاربران خُرد هستند و هر حوزه‌ای که مدتی خبرآفرین‌ باشد، توجه بیشتری را به خود جلب می‌کند. اگر شاهد راه‌اندازی یک بازی هیجان‌انگیز باشیم و هنرمندان بیشتری وارد این اکوسیستم شوند، این روند می‌تواند با استقبال عمومی بیشتری روبرو شود. با این حال، توکن‌های غیرمثلی کاربردهای بیشتری دارند، از توکنیزه‌کردن دارایی‌ها تا ثبت اسناد.

آثار هنری در قالب توکن‌های غیرمثلی

یک توکن غیرمثلی (نقاشی دیجیتال) در پلتفرم superrare؛ قیمت: ۱۰,۳۰۰ اتر (بیش از ۴ میلیون دلار)

تاکنون، توکن‌های غیرمثلی محبوب‌ترین کاربردها را در دنیای هنر داشته‌اند. تعداد رویدادهای مزایده هنر دیجیتال که باعث افزایش شهرت فناوری توکن‌های غیرمثلی می‌شود، رو به افزایش است. اولین رکورد فروش در مزایده ارزشمندترین اثر هنری وابسته به توکن‌ غیرمثلی در ماه ژوییه (تیر) اتفاق افتاد، هنگامی‌که اثر «گاو پیکاسو» (Picasso’s Bull) با قیمتی بیش از ۵۵,۰۰۰ دلار خریداری شد. پس از آن، یک اثر هنری مبتنی بر نوسانات بیت کوین به‌نام «مکان مناسب و زمان مناسب» (Right Place & Right Time) با قیمتی بیش از ۱۰۰,۰۰۰ دلار از طریق پلتفرم ای‌سینک آرت (Async Art) به فروش رفت. متعاقباً، این رکورد در ۷ اکتبر (۱۶ مهر) شکسته شد، هنگامی‌که اثری کلکسیونی با الهام از کُد بیت کوین با عنوان «جلوه‌هایی از ذهن» (Portraits of a Mind) با قیمتی بیش از ۱۳۰,۰۰۰ دلار در بنگاه معروف مزایده کریستیز (Christie’s) به فروش رفت.

علاوه بر این، توکن‌های غیرمثلی می‌توانند به هنرمندانی مانند موسیقی‌دان‌ها و فیلم‌سازها کمک کنند تا آثار خود را به ثبت برسانند و از آنها در برابر نقض حق مؤلف (کپی‌رایت) محافظت کنند. این پروژه‌ها حتی می‌توانند با ایجاد ارتباط مستقیم بین هنرمندان و مشتری‌ها از طریق راه‌حل‌های پرداخت و مبادلات مبتنی بر بلاک چین، درآمد هنرمندان را بهتر و راه کسب آن را ساده‌تر کنند. واسیا وِبِر (Vasja Veber)، هم‌بنیان‌گذار و مدیر ارشد توسعه کسب‌وکار در وایبریت (Viberate) است، شرکتی که از فناوری بلاک چین به‌منظور کمک به هنرمندان، از جمله در جهت حفظ حق مؤلف استفاده می‌کند. وبر طی مصاحبه‌ای اظهار داشت:

توکن‌های غیرمثلی می‌توانند این هرج‌ومرج را آرام و منظم کنند. در حال حاضر، بارزترین کاربرد این توکن‌ها، پیگیری حق مؤلف است. قطعات موسیقی چندین جریان درآمد برای هنرمند ایجاد می‌کنند؛ حقوق مؤلف، حقوق اجرا، حقوق جانبی مالکیت، درآمد حاصل از همگام‌سازی، فروش‌ها و غیره. برای هنرمندان بزرگتر، معمولاً پای واسطه‌های بسیار زیادی در میان است که هر کدام به‌ دنبال سود و منافع خود هستند. حفظ حق مؤلف، فرایند پیچیده‌ای است و در هر مرحله پول زیادی خوابیده است که هرگز به صاحب و مالک اصلی اثر نمی‌رسد.