توکن غیرمثلی (Non-fungible token) یا NFT چیست؟-قسمت دوم

قسمت اول

موارد کاربرد NFT‌ها

هنر دیجیتال

برای هنرمندانی که در عرصه دیجیتال فعالیت می‌کنند، محافظت از کپی رایت یا همان حق نشر همیشه یک چالش اساسی بوده است و امروزه سرقت آثار هنری در دنیای دیجیتال به‌ راحتیِ آب خوردن است. در طرف دیگر، با استفاده از نوآوری NFT یک نفر می‌تواند یک اثر هنری را خریداری کرده و در یک فضای دیجیتال به رخ دیگران بکشد. با استفاده از بلاک چین، مالکیت فرد (کلید خصوصی) بر اثر هنری اثبات می‌شود. با حذف‌شدن واسطه‌ها هنرمندان هم می‌توانند سود بیشتری کسب کنند.

کلکسیونی‌‌ها

یک تمبر قدیمی متعلق به ۷۰ سال پیش امروز هیچ کاربردی ندارد، اما بسیار ارزشمند است و کلکسیونرهای تمبر برای آن سر و دست می‌شکنند. یکی از کاربردهای اصلی توکن‌های غیرمثلی ایجاد دارایی‌های دیجیتال کلکسیونی است. مثلاً یک کارت خاص فوتبال از بازیکن مورد علاقه شما که فقط یکی از آن وجود دارد، می‌تواند به‌صورت توکن در اختیار شما باشد و هر روز شاهد افزایش ارزش آن باشید. در ادامه مقاله بیشتر در مورد این کاربرد توکن‌های غیرمثلی می‌خوانید.

بازی

امروزه در بازی‌های کامپیوتری نمی‌توانید به‌عنوان مثال یک سلاح یا یک لباس (اسکین) خاص را به فروش برسانید. اما اگر آیتم‌های بازی را به توکن تبدیل کنیم، خیلی راحت می‌توان آنها را حتی در خارج از بازی و در صرافی‌های آنلاین در قبال پول یا ارزهای دیجیتال دیگر به فروش رساند. بازی‌های مبتنی بر بلاک چین به‌سرعت در حال گسترش هستند و توکن‌های غیرمثلی جزء جدایی‌ناپذیر آنها خواهند بود.

دارایی‌های مجازی

تیم Ethereum Name Service که ارائه‌دهنده دامنه .ETH است، این دامنه‌ها را به توکن‌های غیرمثلی تبدیل کرده است. به این ترتیب مالکیت این دامنه‌ها تضمین شده است؛ برخلاف دامنه‌های متمرکز که شرکت‌های متمرکز مالکشان هستند. همچنین به‌راحتی و بدون نیاز به واسطه‌ می‌توان این دامنه‌ها را معامله یا منتقل کرد.

از طرف دیگر، امروزه افراد با NFT‌ها می‌توانند در دنیاهای مجازی فعالیت کنند و زمین، خانه، وسایل و لباس خاص خود را داشته باشند و در صورت تمایل آنها را معامله کنند. در ادامه با پروژه‌های مطرح در این زمینه آشنا خواهید شد.

دارایی‌های دنیای واقعی

با استفاده از نوآوری NFT‌ها و بلاک چین می‌توان یک خانه، زمین یا هر دارایی دیگر در دنیای واقعی را به توکن تبدیل کرد و به این ترتیب معاملات این دارایی‌ها به‌سادگی ارسال یک پیامک خواهد بود. با این حال، هنوز اغلب مراجع قضایی و حقوقی این توکن‌ها را به‌ رسمیت نمی‌شناسند و از طرفی چالش‌های فنی فراوانی هم وجود دارد. بنابراین می‌توان گفت برای رسیدن به روزی که فردی توکن خانه‌اش را در گوشی موبایلش داشته باشد، راه درازی در پیش است.

هویت

همه ما دارای صفات و ویژگی‌هایی هستیم که کاملاً منحصربه‌فرد هستند. ظاهر، وضعیت تحصیلات، سوابق پرشکی و هزاران ویژگی دیگر ما با دیگری کاملاً متفاوت است. توکن‌های غیرمثلی می‌توانند همه این موارد را به‌صورت دیجیتالی در بیاورند و کنترل واقعی داده‌های ما را به خودمان بسپارند.

اگر در مورد این کاربردها کمی گیج شده‌اید، جای نگرانی نیست. در ادامه از چندین پروژه مطرح در حوزه NFT نام می‌بریم و نحوه کارشان را توضیح می‌دهیم تا بهتر بتوانید کاربردها را درک کنید.

پروژه‌های مطرح NFT

کریپتوکیتیز (CryptoKitties)

کریپتوکیتیز اولین پروژه NFT بود که در سال ۲۰۱۷ روی بلاک چین اتریوم راه‌اندازی شد. در این بازی کاربران گربه‌های مجازی را جمع‌آوری و معامله می‌کنند. گربه‌ها که هر کدام دارای ویژگی‌های ظاهری خاصی هستند، می‌توانند زاد و ولد کنند و گربه‌های جدیدی بسازند. اگر گربه‌هایی از نژاد برتر داشته باشید یا شانس شما خوب باشد، طبق علم ژنتیک می‌توانید صاحب یک گربه کمیاب و به‌شدت ارزشمند شوید. شاید خیلی مسخره به نظر برسد، اما فقط یک گربه به‌نام «Koshkat» در این بازی که فقط یک عدد از آن وجود دارد و تصویرش را در پایین مشاهده می‌کنید، با قیمت ۵۰۰ اتر (معادل بیش از ۲۰۰ هزار دلار) برای فروش گذاشته شده است.

یک گربه کمیاب در پلتفرم کریپتوکیتیز – قیمت : ۵۰۰ واحد اتر!

این گربه‌ها هیچ کاربردی جز کلکسیونی‌بودن ندارند و حتی مانند گربه‌های واقعی نمی‌توانند شما را سرگرم کنند، دقیقاً همانند تمبرها و اسکناس‌های قدیمی که هیچ کاربردی ندارند، اما ارزشمند هستند.

گربه‌های بازی کریپتوکیتیز با اتر خریدوفروش شده و روی کیف پول‌های اتریوم ذخیره می‌شوند. بنابراین وقتی گربه‌ای خریداری می‌شود، مالکیت آن به‌صورت کامل منتقل خواهد شد و هیچ‌کس نمی‌تواند آن را نقض کند.

دسنترالند (Decentraland)

در یک جهان مجازی زندگی کنید و دارایی‌های مجازی به دست بیاورید، دارایی‌هایی که واقعاً متعلق به خودتان است و می‌توانید آنها را با پول واقعی معامله کنید؛ این خلاصه‌ای از پروژه دسنترالند بود.

در این بازی که مبتنی بلاک چین اتریوم است، افراد می‌توانند زمین‌های مجازی با نام «LAND» را با استفاده از ارز دیجیتال بومی این شبکه یعنی «مانا» (MANA) معامله کنند. زمین‌های این بازی در حقیقت توکن غیرمثلی هستند که روی کیف پول‌های اتریوم ذخیره می‌شوند. به‌جز زمین، در دسنترالند می‌توان اشیای کلکسیونی، لباس‌ها و اقلام دیگر را هم جمع‌آوری و معامله کرد. این پلتفرم هنوز در مراحل ابتدایی توسعه خود قرار دارد، اما همین حالا هم توجه تعداد زیادی از فعالان حوزه بلاک چین را به خود جلب کرده است.

هنر دیجیتال

هنر دیجیتال (نقاشی‌ها و آثار هنری خلق‌شده با فناوری‌ها و ابزارهای دیجیتال) یکی دیگر از حوزه‌هایی است که از مزایای NFT‌ها بهره‌مند خواهد شد. چیزی که یک نقاشی فیزیکی را ارزشمند می‌کند، توانایی در اثبات مالکیت آن است و این که یک کلکسوینر می‌تواند آن در گوشه‌ای از خانه‌اش برای نمایش نصب کند. در دنیای دیجیتال اثبات مالکیت یک اثر همیشه دشوار بوده است، اما اکنون می‌توان به پایان سرقت آثار هنری روی اینترنت امیدوار بود.

امروزه هنرمندان می‌توانند در پلتفرم‌هایی مانند «SuperRare» آثار هنری دیجیتالی خود را به فروش یا حراج بگذارند. خریداران در حقیقت توکن این آثار را خریداری کرده و روی کیف پول‌های خود ذخیره می‌کنند. کلکسیونرها می‌توانند این توکن‌ها (آثار هنری) را بدون واسطه و خیلی سریع‌تر از روش‌های سنتی معامله کنند. البته به‌دلیل دیجیتالی‌بودن نقاشی‌ها، این امکان وجود دارد که افراد دیگر بتوانند یک نسخه بی‌کیفیت از این آثار را در کامپیوتر یا موبایل خود ذخیره کنند، اما اگر از آنها در جایی استفاده شود، با استفاده از بلاک چین می‌توان مالکیت را اثبات کرد.

بازی‌های کارتی

اغلب ما در زمان کودکی بازی‌های کارتی فیزیکی را تجربه کرده‌ایم. در این بازی‌ها بازیکنان طبق قوانین هر بازی با استفاده از کارت‌ها (که نمایان‌گر قدرت در بازی است) با یکدیگر بازی می‌کنند و سعی می‌کنند دیگری را شکست دهند. گاهی اوقات برخی از کارت‌ها منحصربه‌فرد هستند و ارزش زیادی برای بازیکنان دارند. به‌عنوان مثال، وقتی در کودکی با کارت‌های فوتبالی بازی می‌کردیم، یک کارت خاص از فردی مانند دیوید بکهام ارزش زیادی داشت و حاضر نبودیم آن را با صد کارت دیگر هم معاوضه کنیم.

حالا پای بازی‌های کارتی به دنیای دیجیتال باز شده است. با کمک استانداردهای NFT امروزه در بازی‌های کارتی مبتنی بر بلاک چین، هر کارت یک توکن غیرمثلی است که روی کیف پول‌های دیجیتال ذخیره می‌شود و می‌توان در صرافی‌ها آن را با پول واقعی مبادله کرد.

در زمان نگارش این مطلب، مشهورترین بازی کارتی مبتنی بر بلاک چین، «Godsunchained» است. در این بازی بازیکنان می‌توانند با استفاده از کارت‌های خود با افراد دیگر از سراسر دنیا مبارزه کنند. در ابتدا بازیکنان کارت‌های رایگان به دست می‌آورند که ارزشی ندارند، اما با بازی مداوم و دریافت جوایز می‌توانند کارت‌های منحصربه‌فرد کسب کنند. در بازار این بازی گاهی اوقات یک کارت خاص با قیمت بیش از ۱۰,۰۰۰ دلار هم به فروش می‌رسد.

کارتی در بازی Godsunchained با قیمت ۲۰۰ اتر (معادل بیش از ۷۸ هزار دلار در زمان نگارش این مطلب)

در مورد بازی‌های دیگر (مثلاً بازی‌های اکشن یا مسابقه‌ای) هنوز بلاک چین‌ها ظرفیت لازم را ندارند و زیرساخت‌های لازم فراهم نشده است. با این حال، غول‌هایی مانند ودافون و یوبیسافت، گام‌هایی برای شروع فعالیت در این حوزه برداشته‌اند.

دامنه‌های اینترنتی

یکی دیگر از کلاس‌های دارایی بزرگ در حوزه توکن‌های غیرمثلی، دامنه‌ها هستند. این دامنه‌ها مشابه با دامنه‌های «.com» عمل می‌کنند، اما با فناوری‌های غیرمتمرکز تعامل دارند. شرکت Ethereum Name Service یا به اختصار ENS، دامنه‌های .ETH را به‌صورت توکن ارائه می‌دهد و به همین دلیل انتقال این دامنه‌ها به فرد دیگر بسیار آسان خواهد بود. طبق اعلام وب‌سایت رسمی این شرکت، تاکنون بیش از ۱۹۴,۰۰۰,۰۰۰ دامنه غیرمتمرکز ثبت شده است.

شرکت دیگر فعال در این حوزه Unstoppable Domains است که دامنه‌های .Crypto ارائه می‌دهد.

مواردی که در بالا ذکر شد، مشهورترین پروژه‌های این حوزه بودند، اما کاربرد توکن‌های غیرمثلی در صورت وجود زیرساخت‌های مناسب می‌تواند بسیار فراتر از اقلام کلکسیونی یا بازی باشد. احتمالاً به‌زودی شاهد پروژه‌هایی در این حوزه خواهیم بود که اکنون تصورکردنشان دشوار است.

در تصویر زیر برخی از مطرح‌ترین پروژه‌های NFT را مشاهده می‌کنید:

اکوسیستم توکن‌های غیرمثلی (NFT‌ها)

NFT‌ها چگونه ساخته می‌شوند؟

بلاک چین اتریوم بزرگترین میزبان NFT‌ها است و استانداردهای متعددی برای ایجاد توکن غیرمثلی روی اتریوم ارائه شده است. توسعه‌دهندگان اتریوم می‌توانند با کمک استانداردهای NFT پروژه‌های خود را ایجاد کنند. در زمان نگارش این مطلب، استانداردهای اصلی اتریوم برای ساخت توکن غیرمثلی عبارت‌اند از:

ERC۷۲۱

استاندارد ERC721 اولین استاندارد ارائه‌شده برای NFT در اتریوم بود که کریپتوکیتیز با موفقیت از آن استفاده کرد. در این استاندارد، مالکیت هر توکن برای هر آدرس مشخص می‌شود و قابلیت انتقال در آن تعبیه شده است. کد این نوع توکن‌ها با استفاده از زبان برنامه‌نویسی سالیدیتی نوشته می‌شود.

کد ERC721

ERC۱۱۵۵

استاندارد ERC1155 که تیم انجین کوین آن را ارائه کرده است، این امکان را برای توسعه‌دهندگان فراهم می‌کند تا بتوانند توکن‌های نیمه‌مثلی (semi-fungible) ایجاد کنند. به‌عنوان مثال، اگر ما در یک بازی کامپیوتری آیتم «شمشیر» داشته باشیم و بخواهیم مثلاً ۱,۰۰۰ مورد از آنها را در اختیار بازیکنان مختلف قرار دهیم، این استاندارد به کمک ما می‌آید. به‌عبارت دیگر، برخلاف ERC721 که هر توکن فقط می‌توانست متعلق به یک نفر باشد، در اینجا می‌توانیم تعدادی آیتم یکسان را بین آدرس‌های مختلف تقسیم کنیم.

به‌جز اتریوم، روی بلاک چین‌های دیگر مانند ایاس (EOS) و کازماس (Cosmos) هم که از قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌کنند، امکان صدور توکن غیرمثلی وجود دارد، اما توسعه‌دهندگان همچنان اتریوم را به‌دلیل وجود ابزارهای متعدد به دیگر بلاک چین‌ها ترجیح می‌دهند.