فورک کردن چیست و چطور بر روی بلاک چین تاثیر می‌گذارد؟

بلاک‌ چین‌ها مثل جانورهایی پیچیده هستند. آنها به طور مداوم در حال رشد، تحول و اضافه کردن ویژگی‌های جدید به خود هستند و تمام این تغییرات با موافقت کامل تمام اجزای این سیستم پیچیده صورت می‌گیرد. همه چیز بر پایه اجماع بنا شده است. تکنولوژی بلاک‌ چین نسبتا جدید است؛ به همین خاطر، این تکنولوژی همچنان هر روز با ماجراهایی پیش‌بینی نشده مواجه می‌شود. ماجراها و مشکلاتی که ممکن است نیاز به رسیدگی و حل شدن داشته باشند.

مهم نیست پای یک سری مسائل امنیتی حیاتی در میان باشد که می‌توانند بلاک‌ چین را در مقابل حمله‌های بیرونی آسیب‌پذیر کنند و یا تغییرات سیستمی مهم که می‌توانند به عملکرد بهتر بلاک‌ چین کمک کنند. هر ویژگی جدید، اصلاح امنیتی، یا عملکرد اضافه شده به نوعی رای از طرف همه اعضای این سیستم غیرمتمرکز نیاز دارد. اگرچه ماهیت بسیاری از این تغییرات بحث‌برانگیز است، تغییراتی که روی پروتکل اعمال می‌شوند و سیستم به رای گذاشتن آنها، همگی بخشی از غیرمتمرکز بودن سیستم بلاک‌ چین را تشکیل می‌دهند.

وقتی حرف تغییری در پروتکل به میان می‌آید، توسعه‌دهنده‌های سیستم معمولا تاریخی تعیین می‌کنند و به اعضا زمان می‌دهند که درباره موضوع مورد بحث مشورت کنند یا نظر خود را اعلام کنند. وقتی زمان اعمال تغییر فرا می‌رسد، بلاک‌چین وارد فرایندی می‌شود که فورک کردن نام دارد. دو نوع فورک اصلی وجود دارد. سافت فورک (Soft Fork) و هارد فورک (Hard Fork)، که در ادامه این مقاله به جزئیات این فرآیندها می‌پردازیم.

سافت فورک

سافت فورک تغییری در پروتکل است که به طور بازگشت‌پذیر بر روی بلاک‌ چین اعمال می‌شود و معمولا نیاز به دو شاخه شدن بلاک‌ چین ندارد. دلیل این مسئله این است که این تغییرات معمولا به ویژگی‌های ظاهری و یا عملکردی مربوط هستند و اصلا روی ساختار سیستم تاثیر نمی‌گذارند. بعد از اینکه قوانین جدید به اجرا درآمدند، همان زنجیره قبلی به کار خود ادامه می‌دهد و ماینرها می‌توانند خود را با تغییرات جدید زنجیره تطبیق دهند و کار خود را پیش ببرند.

بارزترین مثال موفق سافت فورک، اضافه شدن سافت فورک سگرتیتد ویتنس (سگویت) (Segregated Witness)بود که در پایان سال ۲۰۱۷ اتفاق افتاد. اگرچه پیاده‌سازی این سافت فورک همچنان مورد بحث و مجادله بود، ماینرها به طور گسترده‌ای از اجرای آن استقبال کردند. سافت فورک سگویت راه حلی برای بسیاری از مشکلات در حال پیدایش بیت کوین بود. سگویت علاوه بر افرایش دادن تعداد تراکنش‌های هر بلاک، مشکلی جزئی را حل کرد که به توسعه‌دهنده‌ها اجازه نمی‌داد پروتکل‌های لایه دوم و قراردادهای هوشمند ایجاد کنند؛ و با حل این مسئله، موج جدیدی از راه‌حل‌های «خارج از زنجیره» ماننده شبکه لایتنینگ را پدیدار کرد.

هارد فورک

در حالی که سافت فورک‌ها به از هم گسسته شدن یک زنجیره نمی‌انجامند، عملکرد هارد فورک‌ها کمی متفاوت است. هارد فورک زمانی اتفاق می‌افتد که تغییرات پیشنهادی، ویژگی‌های جدیدی به بلاک‌ چینی که از قبل وجود دارد اضافه کنند. برای مثال، بیت کوین بلاکی به سایز یک مگابایت دارد. اعمال هرگونه تغییر روی سایز این بلاک، چه افزایش و چه کاهش دادن آن، به هارد فورک نیاز دارد. به عبارت دیگر، طی فرآیند سافت فورک، تقریبا تمام بلاک‌های سابق همچنان با هم سازگار می‌مانند؛ ولی در هارد فورک، بلاکهای قبلی نامعتبر می شوند و این مسئله موجب ایجاد یک بلاک‌چین کاملا جدید می‌شود.

با وجود اینکه بلاک‌ چین جدید دارای قواعد کاملا متفاوتی است، همچنان سابقه تراکنش‌های بلاک‌ چین قدیمی را به رسمیت می‌شناسد؛ یعنی هر کاربری که دارای مقداری ارز دیجیتال در بلاک‌ چین اصلی بود، حالا صاحب دقیقا همان مقدار ارز دیجیتال در بلاک‌ چین جدید است.

همانطور که به خاطر دارید، بلاک‌چین‌ها از قاعده اجماع پیروی می‌کنند. با در نظر گرفتن این مسئله، هارد فورک‌ها می‌توانند به دو زیرمجموعه مجزا تبدیل شوند: هارد فورک‌های برنامه‌ریزی شده و هارد فورک‌های بحث برانگیز.

یک هارد فورک برنامه‌ریزی شده زمانی رخ می‌دهد که ارتقای بلاک‌ چین مورد موافقت و اجماع تعداد بالایی از ماینرها و اعضای مجموعه قرار بگیرد. این فورکها معمولا مورد موافقت قرار می‌گیرند و با مقاومت کمی مواجه می‌شوند. در نتیجه، در حالی که زنجیره جدید رشد میکند و ماینرها و کاربرها از تغییرات جدید استقبال می‌کنند، زنجیره قبلی از بین می‌رود. در اکثر مواقع، اسم زنجیره قدیمی روی زنجیره جدید گذاشته می‌شود.

نمونه هایی از هارد فورک

یک نمونه اولیه از هارد فورکهای برنامه‌ریزی شده گسسته شدن زنجیره ارز مونرو (Monero) در سال ۲۰۱۷ است که موجب اضافه شدن تراکنش‌های محرمانه رینگ شد (Ring Confidential Transactions). این ویژگی موجب مبهم شدن ارزش هر تراکنش شد و حریم خصوصی بلاک‌ چین را یک لایه محکمتر کرد. و این مسئله باعث شد ماینرها و اعضای مجموعه از این ویژگی با آغوش باز استقبال کنند.

نمونه‌ای معروف از هارد فورک، تقسیم شدن بلاک‌ چین اتریوم (Ethereum) به دو زنجیره متفاوت است. این مسئله بعد از هک شدن یکی از اپلیکشین‌های ایجاد شده بر بستر اتریوم به نام DAO، اتفاق افتاد. به دلیل عدم توافق اعضای مجموعه بر سر سرنوشت بلاک‌ چین بعد از این اتفاق، یک هارد فورک صورت گرفت و دو زنجیره جدید به نامهای اتریوم و اتریوم کلاسیک ایجاد شد. اتریوم کلاسیک همان زنجیره اولی است که به کار خود ادامه داد و اتریوم زنجیره‌ای است که بعدا ایجاد شد.

بر خلاف هارد فورکهای برنامه‌ریزی شده که با حمایت اکثریت اعضای مجموعه مواجه می‌شوند، هاردفورکهای بحث برانگیز باعث ایجاد جدالهای شدیدی بین اعضا می شوند. هارد فورکهای بحث برانگیز هم شامل قابلیتهایی برای ارتقای سیستم هستند، ولی این قابلیتها موافقت اکثریت اعضا را به خود جلب نمی‌کنند. به همین دلیل، این هارد فورکها معمولا به ایجاد دو بلاک‌ چین مجزا منجر می‌شوند، بلاک‌ چین اصلی و جدید، که هر دو تا زمانی که مورد حمایت قرار بگیرند به فعالیت خود ادامه می‌دهند. معروفترین و بحث برانگیزترین هارد فورکی که تا به حال صورت گرفته است، ایجاد شدن زنجیره بیتکوین کش (Bitcoin Cash) است که در سال ۲۰۱۷ انجام شد. این مسئله وقتی اتفاق افتاد که گروهی از توسعه‌دهنده‌ها برای کمک به حل مسائل مربوط به مقیاس، در طلب افزایش سایز بلاک بیت کوین از یک مگابایت به هشت مگابایت بودند. وقتی این فورک انجام شد، بلاک‌ چین بیتکوین به دو زنجیره موازی با دو سری قوانین مجزا تقسیم شد. این اتفاق موجب هرج و مرج کوتاهی بین ماینرها شد که از این زنجیره به آن یکی می‌رفتند و می‌خواستند بدانند کدام یک برایشان سود بیشتری به همراه خواهد داشت.

نتیجه‌گیری

فارغ از اینکه کدام نوع فورک کردن صورت می‌گیرد، این تغییرات در قواعد یک بلاک‌ چین، جزئی از فرآیند رشد بلاک‌ چین هستند. وجود این فورکها برای غیر متمرکز ماندن بلاک‌ چین ضروری است. این فورکها هستند که طی یک فرآیند دموکراتیک، درنهایت آینده بلاک‌ چین را تعیین می‌کنند. فورکها به طور پیوسته می‌توانند باعث بهبود و پیشرفت زنجیره شوند. این فرآیند می تواند باعث از بین رفتن ایرادهای عملکردی و اضافه شدن قابلیت‌های جدید بر حسب نیاز اعضای مجموعه شود. عضوی از یک جامعه ارز دیجیتال بودن یعنی نظر شما اهمیت دارد. حتی اگر یک توسعه‌دهنده یا ماینر هم نباشید، همچنان می‌توانید روی سرنوشت بلاک‌چین مورد علاقه‌تان تاثیرگزار باشید.