چرا سقوط بازارهای مالی بیشتر به یک آتش سوزی شباهت دارد تا ترکیدن حباب؟

بازار در سال ۲۰۲۰ تاکنون رشد بسیار خوبی را در سهام تجربه کرده است. شاخص‌ NYSE FANG+ که شامل سهام غول‌های تکنولوژی است تاکنون ۷۸ درصد رشد کرده. صندوق قابل معامله (ETF) رنیسانس IPO، که ۱.۴۴ درصد از عرضه اولیه‌های اخیر را در اختیار دارد، ۸۴ درصد افزایش یافته است. همچنین صندوق قابل معامله SPDR S&P Kensho Clean Power که در شرکت‌های فعال در زمینه انرژی‌های تجدید پذیر سرمایه‌گذاری می‌کند، ۸۸ درصد رشد داشته است. همچنین کل بازار سهام تقریبا ۱۱ درصد رشد داشته است. سال‌ها است که عده‌ای تصور می‌کند دارایی‌های مالی تا حدودی بیش از حد ارزش گذاری شده‌اند و این تورم بازار را حباب قلمداد می‌کنند. استفاده از کلمه «حباب» دهه‌ها است که برای توصیف گمانه‌زنی‌ها در مورد قیمت‌های در حال انفجار بازار به کار می‌رود. اگرچه حباب‌های مالی هرگز تعریف رسمی و دقیقی نداشته‌اند و شناسایی آنها در غیاب یک ادراک قوی، کمی دشوار است. اما تصور در مورد حباب غلط انداز است. حتی کودکان نیز می‌دانند که یک حباب آدامس در لحظات پیش از انفجار، چندان منبسط نمی‌شود. دارایی‌های مالی ممکن است به راحتی ۵ یا حتی ۱۰ برابر افزایش یابند اما در لحظه سقوط به طور ناگهانی ۵۰ درصد افت کنند. این موضوع می‌تواند کل اقتصاد را درگیر خود کند. به وضعیت ایالات متحده پس از سقوط بازار سهام سال ۱۹۲۹ و یا وضعیت ژاپن در ۶۰ سال پس از آن نگاه کنید. به جای اینکه دارایی‌هایی را که بیش از اندازه ارزش‌گذاری شده‌اند، حباب قلمداد کنیم، بهتر است آن را مشابه یک آتش سوزی فرض کنیم. آتشی که هرچه بیشتر شعله‌ور شود،‌ خرابی بیشتری به بار می‌آورد. محققان امور مالی، ویلیام کوین و جان ترنر در کتاب خود به نام « Boom and Bust» با استفاده از استعاره «مثلث آتش»، ۳۰۰ سال وضعیت بازار را از نزدیک بررسی کرده‌اند. مدت‌ها است که این استعاره برای توضیح شرایط لازم برای شعله‌ور شدن و بقای آتش استفاده می‌شود: اکسیژن، سوخت و گرما. اگر یکی را حذف کنید، می‌توانید از گسترش آتش سوزی جلوگیری کرده یا آن را خاموش کنید. در این استعاره، اکسیژن، سهولت خرید و فروش دارایی است. قرن‌ها پیش، انتقال مالکیت سهام شرکت بسیار دشوار بود. امروز اما داخل جیب همه ما یک بروکر وجود دارد. با استفاده از یک برنامه معاملاتی بر روی تلفن هوشمند می‌توانید هر سهامی را بخرید یا بفروشید. ضلع دوم، مثلث سوخت است. سوخت در بازارهای مالی، پول یا اعتبار است. نرخ بهره پایین، سرمایه‌گذاری یا قرض گرفتن پول را آسان و ارزان می‌کند. از طرف دیگر، سود پایین روی سپرده‌های با درآمد ثابت، مردم را به سمت گزینه‌های با ریسک بالاتر ترغیب می‌کند. امروز پول وام گرفته شده وارد شرکت‌های عظیم سهامی خاص با ارزش چندین میلیارد دلاری می‌شود؛ شرکت‌هایی عظیم که با سرمایه خود قادرند سایر شرکت‌ها را خریداری کنند. از آن سو، سرمایه‌گذاران شخصی نیز می‌توانند معاملاتی خرد در حساب‌های کوچک ۲۰۰۰ دلاری خود انجام دهند و از سود آن منتفع شوند. ضلع سوم گرما است. گرما در بازارهای مالی از طریق سفته‌بازی تامین می‌شود. وقتی قیمت‌ها بالا می‌روند، سفته‌بازان بیشتری وارد بازار می‌شوند. این موضوع قیمت‌ها را بیش از پیش ملتهب کرده و آن‌ها را بالاتر می‌برند. خرید و فروش آسان، اعتبارات و سفته‌بازی برای اوج‌گیری و ادامه آتش‌سوزی در بازار ضروری است اما کافی نیست. چهارمین مولفه که برای شروع آتش‌سوزی لازم است «جرقه» است. در بازارهای مالی جرقه می‌تواند ناشی از فناوری‌های جدید، مداخله دولت یا هر دو مورد باشد. در کتاب « Boom and Bust» نشان داده می‌شود که بیشتر حباب‌ها محدود به چند سهام یا صنعت مشخص است. با این وجود آتش سوزی عظیم در چند سهم بزرگ می تواند کل بازار را به آتش بکشد. در سال ۲۰۰۰، پس از سقوط سنگین سهام شرکت‌های فناوری، شاخص نزدک سقوط کرد اما در کنار آن S&P 500 را نیز با خود به زیر کشید.

منبع : UtoFx