چرا بیت کوین استثنائی است؛ سوالاتی که کسی پاسخ نمی‌دهد!-بخش اول

بیت کوین، واژه‌ای که در آغاز حیاتش، آرمان‌های آزادی‌خواهانه عده‌ای را فریاد زد و پس از گذشت چند سال به کانون توجه سرمایه‌گذاران و نهادهای مالی تبدیل شد. شبکه‌ای که بر پایه دانش به دست آمده از علم رمزنگاری با چاشنی خلاقیت ساخته شد تا راه‌حلی برای بزرگترین مسئله حل نشده بشر، یعنی اعتماد باشد.

آشنایی با بیت کوین برای افراد در گام نخست، معمولاً کار دشواری است؛ چرا که پیش‌زمینه‌های ذهنی افراد این کار را برای آن‌ها سخت می‌کند. نداشتن پشتوانه و حالت فیزیکی، نحوه کارکرد آن، وجود تناقض با مفاهیم شناخته شده قبلی و برخی موارد دیگر سبب شده تا درک و شناخت پادشاه ارزهای دیجیتال کار آسانی نباشد.

در این میان برای عده‌ دیگری که ساختار کلی بیت کوین را درک کرده‌اند و در حالت کلی از نحوه کارکرد آن اطلاع دارند، سوالات ریزتری به وجود می‌آید که پاسخ برخی از آن‌ها شاید به سادگی یافت نشود. چرایی شماری از واقعیت‌های بیت کوین از جنبه‌ای حائز اهمیت است که می‌تواند مارا با دلیل پیدایش آن، قواعد رعایت شده پنهان از دید ما در شبکه بیت کوین و ایده‌ای که ساتوشی ناکاموتو پیش از ساخت بیت کوین در سر می‌پروراند، آشنا کند.

در ادامه لیستی از پرسش‌های جالبی که درباره بیت کوین وجود دارد را می‌خوانید که این لیست در مرور زمان بروزرسانی خواهد شد.

1. چرا بیت کوین استثنائی است؟

بیت کوین کم‌یاب است، حمل آن راحت است، تقسیم‌پذیر است، غیرقابل جعل است و چندین ویژگی برتر دیگر دارد؛ اما وقتی بیت کوین را استثنائی خطاب می‌کنیم، باید دنبال ویژگی‌های غیرعادی باشیم که پیش از این (حداقل در قرن‌های اخیر) دنیا به خود ندیده بود.

«معامله»، «مبادله» یا واژه تغییریافته‌ی امروزی‌اش «تراکنش»؛ مهمترین بخش از عواملی بودند که ساختارهای اجتماعی بین انسان‌ها را در طول تاریخ شکل دادند. در ابتدایی‌ترین اشکال مبادله، از تبادل کالا به کالا استفاده می‌شد. بعدها ابزاری‌های واسطه به دلیل راحتی در تبادل و نگهداری مانند نمک، طلا، صدف و غیره به عنوان «پول» مورد استفاده قرار گرفتند

تقریبا تمام ابزارهایی که در طول تاریخ به عنوان پول مورد استفاده قرار گرفتند، از طبیعت گرفته می‌شد و ویژگی غالب آن‌ها «کمیابی» بود. حکومت‌ها از همان ابتدا به صورت گروه‌های متمرکزی که کنترل امور جامعه را در دست داشتند، کنترل خلق و توزیع پول را نیز به دست گرفتند. پس از این پول توسط حکومت‌ها ایجاد می‌شد و مردم در مبادلاتشان از آن استفاده می‌کردند.

با گذشت زمان پول شکل خود را از طلا به اسکناس، اسکناس‌های با پشتوانه طلا و در نهایت ارز فیات تغییر داد؛ پول به جایی رسید که به شکل کاغذ یا اعداد دیجیتالی در سیستم‌های بانکی معنا می‌یافت و مردم دیگر هیچ نقشی در ایجاد و عرضه آن نداشتند.

تا اینکه بیت کوین سروکله‌اش پیدا شد و از یاد رفته‌های انسان را دوباره به او گوشزد کرد. مردم می‌توانستند پول خلق کنند، آن را توزیع کنند، خودشان سیستم مالی را اداره کنند و در این سیستم سهیم شوند. با ظهور بیت کوین دیگر چرخه انحصار پول از بین رفته بود.

مفهوم اعتماد پیش از این بارها لگدمال شده بود؛ ولی با تبدیل تمامی قوانین به کدهایی که همه می‌توانند آن را ببینند و اگر خوششان بیاید از آن تبعیت کنند، مسئله اعتماد هم حل شد.

بیت کوین یک احیای اجتناب نا‌پذیر برای مفاهیم از دست رفته انسان‌ها بود، یک رنسانس پولی و حتی خروش یک انقلاب فکری. بیت کوین استثنائی است، آن را فقط یک سکه دیجیتال نبینیم!

2. ارزش ذاتی بیت کوین چقدر است؟

ارزش ذاتی بیشتر یک مفهوم فلسفی است و به همین خاطر نمی‌توان یک دارایی یا شیء را به طور قطع دارای ارزش ذاتی دانست. منتقدین مقالات زیادی درباره اینکه بیت کوین ارزش ذاتی ندارد، نوشته‌اند. همینطور در طرف مقابل طرفداران بیت کوین از عوامل مختلف به عنوان ارزش ذاتی آن یاد کرده‌اند.

طلا معروف‌ترین مثال برای دارایی‌ای است که در طول تاریخ ارزشمند بوده (و هنوز هم هست) و در دوران مختلف از آن برای حفظ ارزش استفاده می‌شده است. تقریبا تمامی ارزش طلا نه از کاربردهایی که در گذشته داشته، بلکه از اعتمادی که مردم به خاطر برخی ویژگی‌هایش مانند کمیاب بودن نسبت به آن پیدا کرده‌اند، شکل گرفته است.

در صورتی که بیت کوین را هم به خاطر برخی ویژگی‌هایش دارای ارزش ذاتی بدانیم و از آن به عنوان «ابزار ذخیره ارزش» استفاده کنیم، می‌توان ارزش معادل آن را با دارایی‌ها مانند طلا، زمین و املاک مقایسه کرد.

تخمین زده می‌شود که در سال 2019، حدود 190 هزار تن طلا استخراج شده و 54 هزار تن طلا زیر زمین به صورت دست نخورده باقی است. با این حساب اگر کل ذخایر طلای دنیا 244 میلیون کیلوگرم باشد، اگر ذخیره ارزش بودن آن را با بیت کوین مقایسه کنیم، باید هر بیت کوین معادل 11.6 کیلوگرم طلا ارزش داشته باشد (در حال حاضر قیمت هر کیلو طلا معادل 45.5 هزار دلار است).

از طرفی تخمینی که اینوستوپدیا از ارزش دلاری واسطه‌های تبادل و ابزار ذخیره ارزش کل جهان داشته، حدود 72 تریلیون دلار است. اگر 15 درصد از این ارزش به سمت بیت کوین سرازیر شود، ارزش بازار آن باید حدود 11 تریلیون دلار شود. با توجه به سکه‌های در گردش می‌توان ارزش دلاری معادل را برای هر سکه در هر زمان به دست آورد.

تخمین جالب دیگری هم وجود دارد که نشان می‌دهد ارزش‌گذاری برای هر 280 هکتار زمین، می‌تواند با یک بیت کوین برابر باشد. البته این ارزش‌گذاری اصلا دقیق نیست و اعتباری ندارد، چرا که هر متر مربع زمین در شهری مانند نیویورک با یک متر مربع در صحرای آفریقا یا هر شهر دیگر برابر نیست.

3. چرا تنها 21 میلیون واحد بیت کوین وجود خواهد داشت؟

جواب این سوال نیازمند دانش اندکی پیرامون مبحث دنباله‌ها در ریاضیات است.

در نظر بگیرید که با وجود پارامتر متغیر درجه سختی هر 10 دقیقه یک بلاک ساخته می‌شود. این یعنی هر ساعت 6 بلاک، هر روز 144 بلاک و هر سال 52,560 بلاک ساخته می‌شود.

از طرفی در هر دوره نصف شدن پاداش که تقریباً چهارسال طول می‌کشد، 210,000 بلاک ساخته می‌شود.

حال به پاداش بلاک‌ شبکه بیت کوین از ابتدا نگاهی بیاندازیم. اولین بلاک‌های بیت کوین پاداشی معادل 50 بیت کوین به ازای هر بلاک داشتند که پس از ایجاد 210 هزار بلاک، این مقدار به 25 بیت کوین کاهش یافت. در صورتی که دنباله اعداد پاداش بلاک را که هم‌اکنون در جمله 3ام آن یعنی 12.5 بیت کوین به ازای هر بلاک قرار داریم را با هم جمع کنیم، به عدد 100 می‌رسیم.

حال اگر پاداش بلاک‎‌ها در تمامی ادوار که برابر با 100 شده را در تعداد بلاک هر دوره که برابر با 210,000 است ضرب کنیم، به مقدار کل بیت‌کوین‌های شبکه که برابر با 21 میلیون عدد است، می‌رسیم.

جالب است بدانید که دنباله تصاعد هندسی پاداش بیت کوین در نهایت موجب می‌شود که این ارز دیجیتال ده‌ها سال بعد، به ازای هر بلاک تنها چندصد ساتوشی بیت کوین در شبکه آزاد کند.

4. آیا بیت کوین را می‌توان نابود کرد؟

در صورتی که بیت کوین به یک پدیده فراگیر تبدیل شود، به دلیل ماهیتی که دارد در برابر انحصار بانک‌ها و دولت‌ها خواهد ایستاد. از طرفی شاید برخی دولت‌ها بیت کوین را تهدیدی برای خود ببینند و بخواهند برای نابودی آن تلاش کنند.

بیت کوین غیرمتمرکز است و هیچ نهاد متمرکز یا دولتی نمی‌تواند آن را کنترل کند. برای همین نیز غیرقانونی اعلام کردن آن و یا در حالت غیرواقع‌بینانه‌تر، خاموش کردن کل اینترنت در کشور تنها اقداماتی است که از دست این دولت‌ها برمی‌آید.

استفاده از بیت کوین یا خریدوفروش آن در حال حاضر در چندین کشور ممنوع اعلام شده است، اما با این حال این ارز دیجیتال به گسترش و شکوفایی خود ادامه می‌دهد. به عبارت ساده‌تر تا زمانی که تنها یک نفر هم نرم‌افزار بیت کوین را در کل جهان اجرا کند، این شبکه از بین نخواهد رفت و همیشه یکی خواهد بود که تاریخچه تراکنش‌ها را نگهداری می‌کند.

نابود کردن بیت کوین در ابتدای راه پروژه شاید امکان‌پذیر بود، اما هم‌اکنون دیگر دیر شده است و کسانی که خیال نابودی آن را دارند باید با بزرگ شدن آن کنار بیایند.

5. چرا بیت کوین غیر قابل هک کردن است؟

امنیت بیت کوین بر دو پایه رمزنگاری و مشارکت افراد در شبکه بیت کوین استوار است. رمزنگاری بیت کوین از منحنی بیضوی (Elliptic Curve) و تابع هش SHA-256 استفاده می‌کند که کامپیوترهای کوانتومی تهدید جدی‌تری برای اولی محسوب می‌شوند؛ اما مسئله درباره وجود داشتن یا نداشتن پردازنده‌های کوانتومی نیست. تعداد کیوبیت‌ها (بیت‌های کوانتومی)‌ در این پردازنده‌ها مهم است و آنچه غول‌های فناوری تاکنون به آن دست یافته‌اند (یا دست‌کم اعلام کرده‌اند) بسیار کمتر از قدرتی است که بتواند رمزنگاری بیت کوین را درهم بشکند.

با فرض بسیار نامحتمل اینکه آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) یا هر سازمان، شرکت یا نهاد دیگری کامپیوتر کوانتومی در اختیار دارد، باید بدانیم که آن‌ها تا زمانی که دلیل خوبی برای استفاده از کامپیوترهای کوانتومی نداشته باشند از آن‌ها استفاده نخواهند کرد؛ همانند شکسته‌شدن کد انیگما در جنگ جهانی دوم که تا پایان جنگ به صورت یک راز باقی ماند.

ضمن اینکه هر نهادی قادر به شکستن الگوریتم رمزنگاری بیت کوین باشد، به اطلاعاتی بسیار مهم‌تر از چند [کلیدخصوصی] /) دسترسی دارد که بسیاری از آن‌ها سرنوشت یک کشور را می‌تواند تغییر دهد.

همانطور که آنتونوپولوس، محقق بیت کوین می‌گوید، با پیشرفت کامپیوترهای کوانتومی و فراگیر شدن آن‌ها، الگوریتم رمزنگاری بیت کوین هم باید تغییر کند و بیت کوین‌ها را به نوع جدیدی از آدرس‌ها فرستاد که الگوریتم رمزنگاری آن در برابر کامپیوترهای کوانتومی مقاوم است. در اینصورت بیت کوین‌هایی که کلیدخصوصی‌شان گم یا فراموش شده باشند، در معرض خطر قرار خواهند گرفت که بیشتر این خطر متوجه بیت کوین‌هایی خواهد بود که پس از استخراج یک بار خرج شده‌اند.

اگر کامپیوترهای کوانتومی موفق به شکستن الگوریتم امضای دیجیتال منحنی بیضوی (ECDSA) شوند، تنها کلیدخصوصی‌هایی در معرض خطر خواهند بود که ردی از کلیدعمومی آن‌ها در بلاک چین باقی‌مانده باشد؛ یعنی در صورتی که پس از استخراج ‌شدن، کوین‌ها خرج شده باشند. با این حساب خطری متوجه 1 میلیون سکه ساتوشی نخواهد شد.

اما اگر کامپیوترهای کوانتومی موفق به معکوس کردن یا دوطرفه کردن تابع هش شوند، می‌توان آدرس‌های بیت کوین را به کلید عمومی آن تبدیل کرد. البته نوع دیگری از تهدید است، چرا که تابع هش در این صورت اعتبار خود را از دست می‌دهد.

ادامه دارد