چرا بیت کوین ضد تورمی نیست؟ - بخش دوم

بخش سوم: بیت کوین از تورم منفی نظام‌مند جلوگیری می‌کند

مارپیچ تورم منفی که کابوس اقتصاددانان بسیاری است، در یک نظام پولیِ براساس بیت کوین، عمومیت و شدت کم‌تری خواهد داشت. به یاد داشته باشید که پول نظامی محاسبه‌ای‌ست که شرکت‌کنندگان بازار از آن برای بیان قیمت‌ها استفاده می‌کنند. نظامی که در آن بتوان پول را از طریق چاپ اسکناس بدون پشتوانه به دست بانک‌های مرکزی دستکاری کرد، نسبت نقدینگی موردنیاز (برای بانک‌ها) را تغییر داد و نرخ سود را راحت بالا و پایین برد، نظام محاسباتی به‌هم‌ریخته‌ای‌ست.

نظام عرضه‌ی پول تورم‌زا با خلق یک سری سیگنال مصنوعی برای بازار و دستکاری قیمت اعتبار (خطوط اعتباری)، منجر به سرمایه‌گذاری‌هایی می‌شود که بدهی زیادی برای شما به همراه دارد و دچار سوء‌مدیریت است. زیرا قیمت درستی در زمان محاسبه‌ی ریسک، در نظر گرفته نشده است. در چنین وضعیتی، مردم بیش از مصرفشان تولید می‌کنند و ممکن است بازار مازاد هم باوجود این مداخلات، مدت بیشتری ادامه پیدا کند.

زمانی که مقدار تولید کمتر از مقدار مصرف مردم می‌شود، در نهایت به افزایش تولید و کاهش مصرف می‌انجامد. چنین چرخه‌هایی در اقتصاد همیشه وجود داشته‌اند.

خط سیاه نمایان‌گر بدهی و خط خاکستری نمایان‌گر تولید است. بر گرفته از کتاب ری دالیو به نام ماشین اقتصاد چگونه به کار می‌افتد.

متأسفانه هر چه بالا می‌رود ناگزیر پایین خواهد آمد. تحریک مصنوعی اقتصاد باعث سرمایه گذاری‌های نامناسب و تشکیل حباب خواهد شد که ترکیدن آن نوسان‌های بسیار مخرب‌تر و مشخص‌تری را به دنبال خواهد داشت.

چند نمونه‌ی جالب:

• در دهه‌ی بیستم میلادی، با ایجاد نرخ سود بانکی پایین مصنوعی و زیاده‌روی در عرضه‌ی اوراق قرضه‌ی خارجی غوغایی برپا شد. این مداخله‌ی نابه‌هنگام به خلق اعتبارهای ناپایداری انجامید که سرانجام در زمان رکود بزرگ (دهه‌ی سی‌ام) به اوج خود رسید.
• ژاپن هم در دهه‌ی نود و هنگامی‌که سیاست پولی توسعه‌گرانه و طولانی‌مدت آن‌ها پس از افزایش جزئی قیمت دارایی‌ها باعث سقوط تدریجی بازار شد، چنین تجربه‌ای را از سر گذراند. قیمت سهام طی چند سال کوتاه تا ۶۳ درصد افت کرد و ارزش بسیاری از بازارهای املاک به نصف رسید. ادامه‌ی این مداخلات به دهه‌ها رشد کند اقتصادی و ازکارافتادن بسیاری از شرکت‌ها انجامید.
• بحران بزرگ مالی سال ۲۰۰۸ هم یک بحران ناشی از تورم منفی بود که در آن تخریب شدید قدرت نقد شوندگی (دارایی‌ها) باعث انجماد کامل بازارهای اوراق قرضه و سازوکارهای قیمت‌گذاری شد. این وضعیت با کاربرد سیاست‌های پولی آسان و کاهش مصنوعی نرخ سود بانکی و هم‌چنین سرشکن شدن سپرده‌های استقراضی یورو/ دلاری، تشدید شد.

یک تورم منفی واقعاً هراس‌انگیز، یعنی شکستن حباب‌هایی در بازار که از اعتمادبه‌نفس های بی‌دلیل به وجود آمده است، هنگامی بدتر خواهد شد که نهادهای بزرگ مالی این اجازه را داشته باشند که ارز رسمی را مطابق میل خود دست‌کاری کنند. تمایلات کوته‌نگرانه‌ی مقامات انتخابی باعث می‌شود بانک‌ها و سیاست‌مداران، سیاست‌های عرضه‌ی پولی توسعه گرانه‌ای وضع کنند که علی‌رغم نتایج مصیبت‌بارشان در درازمدت، نیازهای کوته‌نگرانه‌ی آن‌ها را برآورده می‌کند.

به قول ری دالیو (Ray Dalio) در کتاب مطالعات موردی درباره‌ی بحران بدهی‌های بزرگ:

در بسیاری از موارد، سیاست‌های پولی به‌جای کنترل حباب به متورم‌تر شدن آن کمک کرده است. این مورد به‌طور خاص درزمانی صدق می‌کند که نرخ تورم و رشد هر دو خوب و سود سرمایه‌گذاری‌ها عالی باشد. در این مواقع، بانک‌های مرکزی با تمرکز روی تورم و رشد، معمولاً کنترل مناسب پول (نقدینگی) را جدی نمی‌گیرند. این همان اتفاقی‌ست که در اواخر دهه‌ی هشتاد در ژاپن و در اواخر دهه‌ی بیستم و میان سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹ در اکثر نقاط دنیا افتاد.

اگر هنوز هم باورتان نمی شود، توییت ترامپ را با دقت بخوانید:

وضیت اقتصاد ما بسیار عالی است. فدرال رزرو راحت می‌تواند رکورد بزند! سؤال همه این است که چرا ما باید نسبت به آلمان و بعضی کشورهای دیگر، نرخ بهره بیشتری داشته باشیم؟ برای یک‌بار هم که شده زود وارد عمل شوید و نه بعد از همه. اجازه بدهید آمریکا پیروزی بزرگی داشته باشد. نه فقط یک پیروزی معمولی!

چیزی که وضعیت را از این هم بدتر می‌کند این است که عرضه‌ی پول تورم‌زا کار ترمیم اقتصاد بعد از سقوط را بسیار مشکل‌تر می‌کند. علی‌رغم این‌که این سقوط‌ها را نهادهای مالی مهندسی می‌کنند، معمولاً اولین کار مقامات، نجات این نهادها و شرکت‌ها از ورشکستگی است؛ یعنی ارائه‌‌ی کمک‌های کوتاه‌‎مدت از سوی دولت و انتظار پیامدهای مصیبت‌بار بعدی در آینده از سوی ما. در نتیجه این شرکت‌های زامبی‌وار با سوء‌مدیریت‌های مزمنشان می‌توانند باز هم در این اقتصاد بیمار به زندگی خود ادامه دهند.

می‌پرسید آیا بیت کوین می‌تواند به این چرخه‌های اعتبار پایان دهد؟ نه کاملاً؛ اما با داشتن بنیان پولی پایدار می‌توان از ایجاد حباب‌های اعتباری مصنوعی به دست مقامات دولتی و پیامدهای منفی تورمی آن‌ها جلوگیری کرد. بیت کوین می‌تواند به جای نوسان‌های شدید، نوسان چرخه‌های اعتباری را به نرخ‌های طبیعی آن‌ها محدود کند و تبدیل به زیرساخت اقتصادی محکمی شود که در آن میزان تولید و مصرف باهم سازگاری دارند.

سخن آخر

نظام عرضه‌ی بیت کوین ضد تورمی عمل نمی‌کند. این نظام عرضه‌ی پولی‌ طوری برنامه‌ریزی‌ شده است که ثابت می‌ماند. با جمع شدن دنیا زیر پرچم نظام پولی بیت کوین، این پایه‌ی پولی جدید با سیگنال‌های اقتصادی که به عالی‌ترین شکل ممکن ارسال می‌شوند، رشد سالم و پایداری را به ارمغان خواهد آورد که تا قبل از آن به‌هیچ‌وجه مشاهده نشده است. البته اثر جانبی این روند سقوط طبیعی قیمت‌ها به دلیل ایجاد بهره‌وری بیشتر بشر است. با این‌ حال می‌توان از این طریق از گرفتارشدن در مارپیچ‌های ضد تورمی ترسناک ناشی از تزریقات مصنوعی پولی، اجتناب کرد.