ناپدید شدن ۲۳۰ میلیون دلار؛ کلاهبرداری تتر در معامله نفت

جزییات پرونده ناپدید شدن میلیون‌ها دلار تتر

شرکت بزرگ انرژی لهستان، اورلن (Orlen)، پس از شکست یک طرح محرمانه برای خرید نفت خام تخفیف‌خورده ونزوئلا با استفاده از استیبل‌کوین تتر، دچار خسارت مالی سنگینی شد. این پرونده که اکنون به عنوان یکی از بزرگ‌ترین رسوایی‌های شرکتی و سیاسی تاریخ لهستان شناخته می‌شود، با کلاهبرداری تتر در معامله نفت همراه بود و زیانی بین ۳۷۸ تا ۴۲۴ میلیون دلار به بار آورد. گزارش‌ها نشان می‌دهد این اقدام در اواخر سال ۲۰۲۳ میلادی و با هدف دور زدن سیستم‌های بانکی سنتی کلید خورده بود.

ماجرا از نوامبر ۲۰۲۳ در ابوظبی آغاز شد؛ زمانی که سامر اواد (Samer Awad)، مدیر وقت شرکت زیرمجموعه اورلن در سوئیس (OTS)، با الکس تسه‌ (Alex Tse) مدیر ۲۵ ساله شرکت واسطه هنون اینترنشنال (Hannon International) مستقر در دبی دیدار کرد. در آن برهه، ایالات متحده تحریم‌های نفتی ونزوئلا را به‌طور موقت کاهش داده بود و فرصتی برای خرید نفت سنگین مری ۱۶ (Merey ۱۶) با تخفیف ویژه ایجاد شد. اما از آنجا که شرکت ملی نفت ونزوئلا (PDVSA) از شبکه بانکی بین‌المللی محروم بود، پیش‌پرداخت‌ها را به‌صورت استیبل‌کوین USDT درخواست کرد.

تحویل کلیدهای خصوصی روی فلش‌مموری در کاراکاس

شرکت سوئیسی OTS مبلغ ۲۳۰ میلیون دلار پیش‌پرداخت بدون وثیقه را به حساب شرکت هنون منتقل کرد تا آن را به تتر تبدیل کند. اگرچه در متن رسمی قرارداد نامی از رمزارز برده نشده بود، شرکت هنون موظف شد با همکاری واسطه‌های متعدد در دبی و ونزوئلا، دلارهای دریافتی را به استیبل‌کوین تتر تبدیل کند. بر اساس بررسی‌های بلاک‌چین و اسناد دادگاه، تبادل اولیه با پرداخت ۴۰۰ هزار دلار کارمزد انجام شد و تنها ۸۰ میلیون تتر دریافت گردید. در مرحله بعد نیز ارسال ۱۳۵ میلیون دلار به واسطه‌ای دیگر تنها ۸۵ میلیون تتر در پی داشت که نشان‌دهنده ۵۰ میلیون دلار کسری بود.

در ژانویه ۲۰۲۴، نمایندگان شرکت هنون به کاراکاس سفر کردند تا کلیدهای خصوصی ولت‌های حاوی میلیون‌ها دلار تتر را روی فلش‌مموری‌های USB در رستوران‌ها و اتاق‌های هتل به واسطه‌های نفتی تحویل دهند. در تاریخ ۵ ژانویه یک فلش حاوی ۶۰ میلیون تتر، در ۲۸ ژانویه فلش دوم حاوی ۵۰ میلیون تتر و در ماه‌های فوریه و مارس نیز فلش‌های دیگری حاوی ۲۲ میلیون تتر تحویل داده شد. اما بلافاصله پس از انتقال، ارتباط واسطه‌های ونزوئلایی قطعی شد و نفت درخواستی هرگز بارگیری نگردید؛ به‌طوری که تنها یک کشتی محموله‌ای به ارزش ۲۸.۸ میلیون دلار دریافت کرد.

تبعات سیاسی و بازداشت مدیران در لهستان

این رسوایی مالی موجی از شوک سیاسی در لهستان ایجاد کرد. دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، این عملیات را رسوایی در برابر دیدگان جهانیان خواند و خواستار پیگیری شدید قضایی شد. دادستانی لهستان تحقیقات کیفری را علیه مدیران OTS آغاز کرده و برای سه تن از مدیران ارشد ارشد سابق کیفرخواست با احتمال تا ۲۵ سال حبس صادر کرده است. در همین حال، مدیریت جدید اورلن با رد این معامله، دادخواهی بین‌المللی در دبی را برای بازپس‌گیری ۲۳۰ میلیون دلار آغاز کرده است.

تحلیل کوین‌گرام

پرونده خسارت سنگین شرکت اورلن نمونه‌ای بارز از ریسک‌های ساختاری در به کارگیری دارایی‌های دیجیتال برای دور زدن تحریم‌ها و معاملات برون‌مرزی خارج از بستر کارگزاری‌های رسمی (OTC) است. اگرچه استیبل‌کوین‌هایی مانند تتر پتانسیل بالایی در سرعت‌بخشی به تسویه‌های فرامرزی دارند، اما فقدان زیرساخت‌های امانت‌داری (Escrow) و عدم استفاده از قراردادهای هوشمند شفاف، معامله‌گران سنتی را در معرض کلاهبرداری‌های بزرگ قرار می‌دهد.

نکته کلیدی در این ماجرا، شیوه کاملاً مبتدیانه انتقال دارایی‌ها از طریق تحویل فیزیکی فلش‌مموری و کلیدهای خصوصی در محیط‌های غیررسمی مانند رستوران‌ها است. این موضوع نشان می‌دهد که مشکل اصلی از ذات رمزارزها یا فناوری بلاک‌چین نیست، بلکه ناشاشی از عدم آگاهی فنی نهادهای سنتی، عدم استفاده از کیف‌پول‌های چندامضایی (Multi-sig) و اعتماد بی‌مورد به واسطه‌های غیرقابل اعتماد در بازارهای خاکستری است.

علاوه بر این، افشای چنین پرونده‌هایی احتمال فشار رگولاتورهای غربی بر شرکت تتر (Tether Limited) را برای بلوکه کردن آدرس‌های مرتبط با تسویه‌های غیرقانونی نفتی افزایش می‌دهد. این رویداد یادآوری می‌کند که استفاده غیراصولی از فناوری بلاک‌چین بدون رعایت پروتکل‌های امنیتی، نه تنها شفافیت و امنیت به همراه نمی‌آورد، بلکه می‌تواند به بستر مناسبی برای اختلاس و مفقود شدن سرمایه‌ها بدل شود.

جمع‌بندی

شکست معامله نفتی شرکت اورلن و مفقود شدن بیش از ۲۳۰ میلیون دلار تتر روی فلش‌مموری‌ها، نشان‌دهنده خطرات عمیق معاملات رمزارزی غیراصولی در حوزه انرژی است. این رسوایی نه تنها منجر به برکناری و محاکمه مدیران ارشد گردید، بلکه هشدار جدی برای شرکت‌های بزرگ در خصوص لزوم بهره‌گیری از زیرساخت‌های امنیتی و قانونی در حوزه دارایی‌های دیجیتال محسوب می‌شود.

سوالات متداول

شرکت اورلن چقدر در معامله نفت ونزوئلا زیان دیده است؟

بر اساس برآوردهای رسمی مقامات لهستانی، مجموع خسارت‌های شرکت اورلن شامل پیش‌پرداخت‌های مفقودشده، هزینه‌های اجاره کشتی و دعاوی حقوقی بین ۳۷۸ تا ۴۲۴ میلیون دلار تخمین زده می‌شود.

چرا در این معامله از استیبل‌کوین تتر (USDT) استفاده شد؟

به دلیل تحریم‌های بین‌المللی، شرکت ملی نفت ونزوئلا (PDVSA) به شبکه‌های بانکی سنتی دسترسی نداشت و برای تخصیص محموله‌های نفتی، خواستار دریافت بخشی از پیش‌پرداخت‌ها به صورت تتر بود.

کلیدهای خصوصی تتر چگونه منتقل شدند و چرا نفت تحویل داده نشد؟

نمایندگان شرکت واسطه کلیدهای خصوصی ولت‌های تتر را روی فلش‌مموری‌های USB در رستوران‌ها و هتل‌های کاراکاس تحویل واسطه‌ها دادند، اما واسطه‌ها پس از دریافت کلیدها ناپدید شده و محموله‌های نفت آزاد نشدند.