فورک چیست ؟ هاردفورک (hardfork)، سافت فورک (softfork) و تاثیر آن‌ها بر قیمت چیست؟- قسمت اول

در این مقاله هر آنچه که باید راجع به فورک در ارزهای دیجیتال بدانید را بازگو خواهیم کرد و به سوالاتی از این قبیل پاسخ خواهیم داد:

فورک چیست؟ هاردفورک چیست؟ سافت فورک چیست؟ فورک به چه دلایلی رخ می‌دهد؟ چرا برایمان اهمیت دارد و تاثیر آن بر قیمت ارزهای دیجیتال چیست؟

اگر از علاقه‌مندان به اخبار حوزه‌ی ارزهای دیجیتال باشید حتما تا به حال خبرهایی از این دسته که قیمت یک ارز دیجیتال به دلیل رویدادی به نام فورک (Fork) نوسانات شدیدتری پیدا می‌کند را شنیده‌اید. گاهی اوقات این نوسان مثبت است، اما گاهی نیز قیمت ارزهای دیجیتال به دلیل همین رویداد کاهش‌یافته و در جهت معکوس حرکت می‌کند. صرف‌نظر از اینکه قیمت به کدام سمت می‌رود، اگر بدانید چه کاری باید انجام دهید، می‌توانید از فورک‌ها درآمد داشته باشید.

فورک (Fork) چیست؟

همانطور که احتمالا می‌دانید، اطلاعات ثبت شده در بلاک چین قابل تغییر نیستند و وقتی یک بلاک چین فعالیت خود را آغاز می‌کند، تا زمانی که کاربران آن را بپذیرند، هیچ کس نمی‌تواند جلوی کار آن را بگیرد. در هر کدام از ارزهای دیجیتال یک سری قوانین که اصطلاحا به آن پروتکل می‌گوییم توسط برنامه نویسان تعیین شده است و یک بلاک چین براساس همان پروتکل و قوانین تا ابد به کار خود ادامه می‌دهد. مثلا برای بیت کوین چنین قوانینی تعریف شده: زمان هر بلاک 10 دقیقه باشد – هر بلاک 1 مگابایت ظرفیت داشته باشد و …

اما اگر کسی با قوانین بیت کوین یا هر ارز دیجیتال دیگری مخالف بود چه؟ اگر در شبکه یک ارز دیجیتال، یک اتفاق بد رخ دهد چه؟

راه‌حل ساده است. به‌روزرسانی یا ایجاد بلاک چین جدید که اصطلاحا به آن فورک می‌گویند. وقتی گروهی از برنامه نویسان از شرایط و قوانین یک ارز دیجیتال ناراضی باشند یا اینکه شبکه با مشکلاتی مواجه باشد که حل آن ضروری است، راه‌حلی به نام فورک پیش روی این افراد است.

واژه فورک یا انشعاب از پروژه‌های برنامه‌نویسی ریشه گرفته است. در حقیقت با کپی کد منبع یک پروژه و ایجاد تغییراتی در آن، برنامه‌ای جدید از دل برنامه قبلی بیرون می‌آید. از این رو فورک در ارزهای دیجیتال نیز با مفهومی یکسان و با برخی پیچیدگی‌های خود به کار می‌رود.

فورک یا انشعاب معمولاً به‌نوعی، آپدیت یا به ‌روزرسانی یک نرم‌افزار گفته می‌شود که می‌تواند به روشی سازگار با قبل (backward-compatible) و یا ناسازگار با قبل (backward-uncompatible) باشد. (درباره این موضوع در ادامه صحبت می‌کنیم). به‌طور خلاصه، واژه فورک یا انشعاب فقط یک اصطلاح برای زمانی است که یک نرم‌افزار یا یک پروتکل، آپدیت می‌شود. در حوزه‌ی ارزهای دیجیتال و بلاک چین فورک زمانی اتفاق می‌افتد که شبکه به دو بخش تقسیم شود.

فورک به چه دلایلی اتفاق می‌افتد؟

اصلی‌ترین سناریوهایی که موجب رخ دادن فورک‌ می‌شود به شرح زیر هستند:

راه‌حلی برای اختلافات فنی

بیت کوین کش یکی از فورک‌های بیت کوین است که به دلیل اختلاف نظرهای گسترده درباره مقیاس‌پذیری بیت کوین انجام شد. گروهی از توسعه دهندگان و ماینرهای بزرگ بیت کوین که از سرعت و کارمزد تراکنش‌ها راضی نبودند، با تغییرات گسترده در قوانین بیت کوین و افزایش سایز بلاک، بلاک چین و نسخه ای جدید از پروتکل را ارائه دادند.

برای برگشت دادن مبالغ از دست رفته

در سال 2016، فقط یک اتریوم وجود داشت اما بعد از رخ دادن هک DAO و از دست رفتن میلیون‌ها دلار از سرمایه کاربران، جامعه اتریوم مجبور به ارائه فورک شد تا بتواند اعتماد مردم را به دست آورد. اتریوم فورک شد، اکثر جامعه به شبکه جدید نقل مکان کردند. نام اتریوم قبلی به اتریوم کلاسیک تغییر یافت و اتریوم جدید شد همین که اکنون در بازار خرید و فروش می‌شود.

برای اضافه کردن ویژگی و قابلیت‌های جدید

یک شبکه بلاک چینی در طول زمان نیازمند به‌روزرسانی‌های فنی است تا شبکه را از خطرات پیش رو حفظ نماید.

انواع فورک

سافت فورک (Soft fork) چیست؟

سافت فورک یک بروزرسانی در نرم افزار بوده که با نسخه‌های قدیمی سازگار (backwards compatible) است.

این بدین معناست که شرکت‌کنندگانی که نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده باشند نیز می‌توانند در اعتبارسنجی (Validation) و تایید (Verification) تراکنش‌ها شرکت کنند. پیاده‌سازی سافت فورک به نسبت آسان‌تر بوده چراکه تنها نیاز است اکثریت شرکت‌کنندگان نرم‌افزار خود را آپدیت کنند. همه‌ی شرکت‌کنندگان چه نرم‌افزار خود را آپدیت کرده و چه نکرده باشند، می‌توانند بلاک‌های چدید را تشخیص دهند و فعالیت‌هایشان با شبکه سازگار است. نکته‌‌ی قابل تامل این است که عملکرد شرکت‌کننده‌ای که نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

یک مثال برای سافت فورک این است که مثلا سایز بلاک‌ها از 1 مگابایت به 800 کیلوبایت تغییر پیدا کرده است. نودهایی از شبکه که نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده‌اند در سافت فورک می‌توانند تراکنش‌های جدید را ببینند. مشکل زمانی به وجود می‌آید که ماینری که نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده است، بخواهد بلاک جدیدی را ثبت نماید و بلاک او توسط شبکه رد می‌شود. از این رو سافت فورک یک مکانیزم ارتقاء تدریجی را نشان می‌دهد که افرادی که نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده‌اند با محدود شدن قابلیت‌هایشان، انگیزه‌ی کافی برای اینکار را پیدا کنند.

مثال‌هایی برای سافت فورک:

BIP66: یک سافت فورک برای اعتبارسنجی امضای شبکه‌ی بیت ‌کوین بود.

P2Sh: یک سافت فورک برای اضافه کردن قابلیت آدرس‌های چند امضایی بر روی شبکه‌ی بیت کوین بود.

هاردفورک (**Hardfork) چیست؟**

هاردفورک مربوط به تغییرات نرم‌افزاری است که که با نسخه‌های قدیمی سازگار نیست (not backwards compatible). در این فورک تمامی شرکت‌کنندگان باید نرم‌افزار خود را به روزرسانی کنند تا قادر باشند در تایید تراکنش‌ها و اعتبارسنجی آنها شرکت کنند. نودهایی که به روزرسانی را انجام نداده باشند از شبکه جدا شده و نمی‌توانند تراکنش‌های جدید را تایید کنند. این فورک موجب انشعاب دائمی بلاک‌چین می‌شود و تا زمانی که کاربرانی در زنجیره‌ی قدیمی حضور داشته باشند، دو بلاک‌چین به صورت جداگانه و همزمان وجود خواهند داشت.

بیت کوین کش و اتریوم کلاسیک مشهورترین نمونه‌های یک هاردفورک هستند. البته هاردفورک همیشه باعث به وجود آمدن یک ارز دیجیتال جدید نمی‌شود بلکه تمام جامعه برسر آن توافق می‌کنند.

انواع هاردفورک

هاردفورک برنامه‌ریزی شده (Planned Hard Forks)

هاردفورک برنامه‌ریزی شده، یک بروزرسانی در پروتکل است که از ابتدا در نقشه‌ی راه (Roadmap) پروژه در نظر گرفته می‌شود. از آنجایی که این بروزرسانی در راستای قابلیت‌ها و ویژگی‌های بلاک چین می‌باشد، تمامی شرکت‌کنندگان به رهبری توسعه‌دهندگان اصلی به زنجیره‌ی جدید رفته و نرم‌افزار خود را بروزرسانی می‌کنند چراکه این تغییرات در سطح کدنویسی پایه‌ی شبکه صورت می‌پذیرند. در این فورک زنجیره‌ی قبلی از بین می‌رود و دلیلی نیز برای حمایت از آن وجود ندارد. در این فورک، کوین جدیدی به وجود نخواهد آمد.

مثال‌های این نوع هاردفورک فورک:

اتریوم: هاردفورک های موجود در نقشه راه اتریوم از این نوع هستند. به عنوان مثال بیزانس (Byzantium)، فاز اول بروزرسانی مربوط به اتریوم 2 بود. این فورک در اکتبر 2017 به وقوع پیوسته و هدف آن بهبود مقیاس‌پذیری اتریوم و یکپارچه‌سازی تراکنش‌های خصوصی است.

مونرو : در ژانویه‌ی 2017، هاردفورکی در شبکه‌ی اتریوم جهت اضافه شدن ویژگی جدیدی به نام حلقه‌ی معاملات محرمانه (RCT) برای بهبود حریم خصوصی و امنیت شبکه، به وقوع پیوست.

..

ادامه دارد